ويژگی‌های شيميایی و خواص عمومی استون
استون با نام سیستماتیک پروپانون (Propanone) و نام رایج دی‌متیل کتون دارای فرمول شیمیایی C₃H₆O و جرم مولکولی 58.08 گرم بر مول است. ساختار مولکولی آن، شامل یک گروه کربونیل (C=O) متصل به دو گروه متیل (CH3) است که آن را به ساده‌ترین کتون متقارن تبدیل می‌کند. وجود گروه کربونیل باعث ایجاد قطبیت بالا شده که عامل اصلی قدرت حلالیت بالای استون است .
استون مایعی بی‌رنگ، شفاف و بسیار فرار با بویی تند و نسبتاً شیرین است. از نظر فیزیکی، استون بسیار اشتعال‌پذیر بوده و نقطه اشتعال آن حدود 17- درجه سانتی‌گراد است. این ترکیب به طور کامل با آب، الکل‌ها، اترها و بسیاری از حلال‌های آلی امتزاج‌پذیر است. این حلالیت به دلیل ماهیت دوقطبی آن است که از یک سو امکان پیوند هیدروژنی را فراهم کرده و از سوی دیگر دارای خاصیت آب‌گریز (Hydrophobic) است .
روش توليد استون
روش غالب صنعتی برای تولید استون، فرآیند کومن (Cumene Process) است که بیش از ۹۰ درصد عرضه جهانی را شامل می‌شود و به دلیل تولید همزمان فنول، بسیار مقرون‌به‌صرفه است. در این روش، بنزن و پروپیلن خوراک‌های اصلی هستند که منجر به تولید همزمان فنول و استون می‌شوند. این فرآیند شامل سه مرحله است: آلکیلاسیون بنزن به کومن، اکسیداسیون کومن به هیدروپراکسید کومن و در نهایت تجزیه کاتالیزوری .
ويژگی‌های فنی استون
استون در 20 درجه سانتی‌گراد دارای دانسيته حدود 0.79 گرم بر سانتی‌مترمكعب و ویسکوزیته پایین 0.32 cP است که انتقال و تزریق آن را در سیستم‌های صنعتی تسهیل می‌کند. نقطه جوش پایین آن (56 درجه سانتی‌گراد) استون را براي فرآیندهایی که نیاز به تبخیر سریع دارند، ایده‌آل می‌سازد .
از منظر عملکردی، استون مقاومت دمایی خوبی در فرآیندهای کوتاه‌مدت دارد، اما به دلیل نقطه اشتعال بسیار پایین، نیازمند پروتکل‌های ایمنی شدید در انبارداری است. پایداری این ماده در صورت نگهداری در مخازن استیل ضدزنگ یا پلی‌اتیلن با چگالی بالا (HDPE) بسیار بالاست. همچنین سازگاری آن با انواع پلاستیک‌ها و رزین‌ها، آن را به یک حامل ایده‌آل برای افزودنی‌های صنعتی تبدیل کرده است .
به دلیل قدرت حلالیت بالا(توانایی منحصربه‌فرد در حل کردن مواد قطبی و غیرقطبی)، سرعت تبخیر مناسب و سازگاری با طیف وسیعی از مواد آلی، استون جایگاه ویژه‌ای در کاربردهای صنعتی دارد .
كاربردهای استون
کاربردهای استون در صنایع مختلف بر اساس نقش آن به عنوان حلال یا واسطه شیمیایی دسته‌بندی می‌شود:
صنعت پلاستیک و پلیمرهای پیشرفته
در صنعت پلاستیک، استون عمدتاً به عنوان ماده واسط در تولید بیسفنول A (BPA) برای ساخت پلی‌کربنات‌ها و رزین‌های اپوکسی استفاده می‌شود. علاوه بر این، استون در تولید متیل متاکریلات (MMA) نقش کلیدی دارد که به ساخت پلیمرهای شفاف و مقاوم پلیمتیل متاکریلات میانجامد.
صنایع چسب، رزین و رنگ
در صنایع چسب، رزین و رنگ، استون به‌عنوان یک حلال با سرعت تبخیربالا برای کنترل ویسکوزیته، رقیقکردن رزین‌ها و بهبود کیفیت پوشش استفاده می‌شود. در واقع سرعت تبخیر بالا موجب افزایش بهره‌وری خطوط تولید می‌گردد.
صنایع غذایی و دارویی
در صنعت داروسازی، استون به‌عنوان حلال استخراج و تبلور مجدد مواد مؤثره دارویی (API) همچون ویتامین‌ها و آنتیبیوتیک‌ها کاربرد دارد و باید با استانداردهای فارماکوپه‌ای USP/BP جهت عدم باقیمانده سمی مطابقت داشته باشد. در صنایع غذایی نیز از استون برای عصاره‌گیری روغن‌ها استفاده می‌گردد.
صنعت آرایشی و بهداشتی
در صنایع آرایشی و بهداشتی، استون در پاک‌کننده‌های لاک ناخن و محصولات مراقبتی مورد استفاده قرار می‌گیرد. همچنین در محیط‌های آزمایشگاهی و صنعتی برای چربی‌زدایی و تمیزکاری تجهیزات کاربرد دارد.
صنایع خودروسازی و ساختمان
قدرت حلالیت بالای آن باعث شده در صنایع خودروسازی و ساختمان برای تمیزکاری قطعات و آماده‌سازی سطوح پیش از اعمال پوشش‌های پلی‌یورتان استفاده شود.
جایگاه بازار استون در تولید چسب‌های صنعتی، رزین‌ها و رنگ‌ها به دلیل مقرون‌به‌صرفه بودن و کارایی بالا، بسیار مستحکم است. پتانسیل توسعه آینده این ماده در صنایع الکترونیک (گریدهای فوق خالص) برای شستشوی ویفرهای سیلیکونی بسیار چشمگیر ارزیابی می‌شود. مزیت استفاده از آن در سمیت نسبتاً کم و قیمت مناسب نسبت به سایر حلال‌های کلرینه است.