تریاتانولآمین لوریل اتر سولفات (TLES 30%)یکی از سورفکتانتهای آنیونی ملایم و مهم در صنایع شوینده، آرایشی و بهداشتی و فرمولاسیونهای صنعتی است. که به دلیل قابلیت کاهش کشش سطحی، قدرت شویندگی مناسب، ایجاد کف پایدار و قابلیت امولسیونکنندگی کاربرد گستردهای دارد.
تریاتانولآمین لوریل اتر سولفات (TEA-Laurethe Ether Sulfate) که به اختصار TLES 30% نامیده میشود، يك سورفكتانت آنيونی از خانواده آلکیل اتر سولفاتها با فرمول C18H40NO7S است. به دلیل ساختار آمفیفیلیک، قابلیت کاهش کشش سطحی، ایجاد كف پایدار و بهبود ویسکوزیته، یکی از مواد اولیه مهم در صنایع شوینده و محصولات مراقبت شخصی محسوب میشود . ساختار شیمیایی این ماده همانطور كه در شكل1 نشان داده شده است شامل سه بخش اصلی است: یک زنجیره هیدروکربنی آبگریز حاصل از الکل لوریل (C12–C14)، یک بخش اتوکسیله شامل واحدهای تکرارشونده اتیلن اکساید(بخش آبدوست ماده) و یک گروه سولفات استری(عامل فعاليت سطحی) که توسط تریاتانولآمین خنثی شده است. در این ساختار، n تعداد متوسط واحدهای اتیلن اکساید اضافهشده در مرحله اتوکسیلاسیون را نشان میدهد. مقدار اتوکسیلاسیون تأثیر مستقیمی بر خواص فیزیکی، رفتار کفکنندگی، قدرت شویندگی، ویسکوزیته و سازگاری ماده در فرمولاسیونهای مختلف دارد .
شکل 1. ساختار شیمیایی تریاتانولآمین لوریل اتر سولفات
به دلیل وجود گروه سولفات یونی و زنجیره اتوکسیله در ساختار TLES 30%، حلالیت بالایی در آب دارد و معمولاً به صورت محلول آبی ويسكوز با رنگ زرد روشن عرضه میشود و بهراحتی در فرآیندهای اختلاط مایع مورد استفاده قرار ميگیرد . گروه سولفات باعث ایجاد برهمکنش یونی با مولکولهای آب شده و بخش اتوکسیله نیز با ایجاد پیوند هیدروژنی، سازگاری آبدوست مولکول را افزایش میدهد. این ماده قابلیت ترکیب با بسیاری از سورفکتانتهای دیگر همچون آلکانولآمیدها و سورفکتانتهای آمفوتری را برای تنظیم ویژگیهای کف و ویسکوزیته دارد.
از نظر شیمیایی، TEA-Laureth Ether Sulfate 30% در شرایط معمول نگهداری پایدار است. بااینحال، مانند سایر آلکیل اتر سولفاتها، قرارگیری طولانیمدت در شرایط بسیار اسیدی، قلیایی یا دمای بالا میتواند باعث هیدرولیز تدریجی پیوند سولفات استری شود. بنابراین کنترلpH، دما و شرایط نگهداری برای حفظ کیفیت محصول اهمیت دارد .
روش توليد TLES 30%
تولید صنعتی تریاتانولآمین آلکیل اتر سولفات شامل سه مرحله اصلی است.
در مرحله اول الکل چرب اتوکسیلهشده تولید میشود.این ترکیب از واکنش الکلهای چرب C12–C14 با اتیلن اکساید (EO) تولید میشود.
در مرحله دوم، الکل اتوکسیله با عامل سولفاتهکننده واکنش داده و آلکیل اتر سولفات تشکیل میشود.
در مرحله سوم، محصول سولفاسیون که به شکل آلکیل اتر سولفوریک اسید تولید شده است، با تریاتانولآمین خنثی گرديده و نمک نهایی TEA-Laureth Ether Sulfate 30% تشکیل میشود. مرحله خنثیسازی معمولاً در دمای کنترلشده انجام میشود تا از افزایش بیش از حد دما، تغییر رنگ و تخریب محصول جلوگیری شود.
ويژگیهای فنی TLES 30%
به دلیل ساختار اتوکسیله و ماهیت سورفکتانت آنیونی، تریاتانولآمین آلکیل اتر سولفات دارای مجموعهای از ویژگیهای عملکردی است که آن را برای فرمولاسیون محصولات شوینده و مراقبت شخصی مناسب میسازد. این ماده با کاهش کشش سطحی آب، موجب افزایش خیسشوندگی و تماس بهتر محلول شوینده با سطح پوست و مو شده و به حذف مؤثرتر چربیها و آلودگیهای آلی کمک میکند . بخش اتوکسیله موجود در ساختار آن باعث بهبود سازگاری با آب و افزایش انعطافپذیری عملکرد سورفکتانت در حضور املاح آب میشود. به همین دلیل عملکرد پاککنندگی آن در شرایط مختلف آب، از جمله آب با سختی متفاوت، پایدارتر است. یکی از مهمترین ویژگیهای این محصول، ایجاد کف متراکم و کرمی است که علاوه بر بهبود حس مصرفکننده، باعث توزیع یکنواختتر شوینده روی سطح پوست و مو میشود . این ویژگی باعث شده است TLES 30% بهطور گسترده در شامپوها و شويندههای بدن و صورت مورد استفاده قرار گیرد.همچنین اين محصول دارای قابلیت تنظیم ویسکوزیته و سازگاری مناسب با سایر سورفکتانتهااست. این ماده میتواند همراه با آلکانولآمیدها و سورفکتانتهای آمفوتری ترکیب شود تا خواصی مانند میزان کف، قوام و رفتار رئولوژیکی فرمولاسیون کنترل شود . این ویژگی در طراحی محصولات شوینده با بافت مناسب و پایداری فیزیکی بالاتر اهمیت دارد.
از دیگر ویژگیهای عملکردی مهم این ماده، خاصیت امولسیونکنندگی و پراکندگی مناسب به دليلساختار دوگانه آبدوست–آبگریز است. همچنین، حساسیت پوستی پایینتر اين ماده نسبت به برخی سورفکتانتهای سولفاتی ساده، یکی از مزایای مهم TLES در محصولات مراقبت شخصی است . به همین دلیل این ماده در فرمولاسیون محصولات ملایم مانند شامپو کودک مورد توجه قرار گرفته است.
كاربردهای TLES 30%
صنعت تولید شامپو و محصولات مراقبت از مو
یکی از کاربردهای اصلی TLES 30%، استفاده در تولید شامپو است. این ماده با ایجاد کف مناسب و پایدار، باعث افزایش کیفیت حس مصرفکننده هنگام شستوشو شده و به دلیل قابلیت ترکیب با سورفکتانتهای آمفوتری و آلکانولآمیدها، امکان تنظیم قوام، کف و ویژگیهای نهایی شامپو را فراهم میکند.
محصولات مراقبت از کودک (Baby Care Industry)
به دلیل حساسیت پوستی بسیار پایین این ماده، قابلیت استفاده در محصولاتی مانند شامپو کودک را دارد. در این کاربرد، هدف اصلی استفاده از TLES 30% ایجاد یک سیستم شوینده ملایم است که ضمن حفظ توانایی پاککنندگی، تحریک پوستی کمتری ایجاد کند. ترکیب این ماده با سایر سورفکتانتهای ملایم میتواند به ایجاد فرمولاسیونهای مناسب برای پوست حساس کودکان کمک کند.
شویندههای پوست و بدن (Skin Products)
تری اتانول آمین لوریل اتر سولفات در تولید محصولاتی مانند شویندههای بدن و محصولات شستوشوی پوست کاربرد دارد. ساختار آمفیفیلیک این ماده باعث میشود بخش آبگریز مولکول با ترکیبات چرب و آلودگیها برهمکنش داشته باشد و بخش آبدوست آن امکان حذف این ترکیبات توسط آب را فراهم کند. در این محصولات، ایجاد کف نرم و کرمی- قابلیت پراکندگی مناسب - سازگاری با سایر اجزای فرمولاسیون از ویژگیهای مهم ماده هستند.