متانول پتروشیمی شیراز

معرفی شیمیایی و خواص عمومی متانول

متانول که با نام متیل‌الکل نیز شناخته می‌شود، دارای فرمول شیمیایی CH₃OH  و جرم مولکولی 32.04 گرم بر مول است. این ترکیب از یک گروه متیل متصل به یک گروه هیدروکسیل تشکیل شده است (شکل 1) که سبب ایجاد خواص قطبی و توانایی تشکیل پیوند هیدروژنی می‌شود. متانول مایعی بی‌رنگ و فرار است و به واسطه نقطه جوش پایین، در بسیاری از فرآیندهای صنعتی که نیازمند تبخیر سریع هستند کاربرد دارد.

این ماده به‌طور کامل با آب و اغلب حلال‌های آلی قطبی نظیر اتانول، استون و اترها امتزاج‌پذیر است. از نظر شیمیایی، متانول در شرایط محیطی پایدار است اما در حضور کاتالیست‌ها به‌راحتی وارد واکنش‌هایی مانند اکسیداسیون، استریفیکاسیون، دهیدراسیون و ریفرمینگ می‌شود که اساس کاربردهای گسترده صنعتی آن را تشکیل می‌دهد .

روش‌ تولید متانول

تولید صنعتی متانول عمدتاً بر پایه سنتز کاتالیستی از گاز انجام می‌شود. گاز سنتز که شامل مونوکسیدکربن، دی‌اکسیدکربن و هیدروژن است، معمولاً از گاز طبیعی و از طریق فرآیندهایی مانند ریفرمینگ با بخار، ریفرمینگ خودگرمازا یا اکسیداسیون جزئی تولید می‌شود. (ريفرمينگ: فرآيند تبديل متان و ديگر هيدروكربن­‌ها به گاز سنتز به‌­وسيله بخارآب در دمای بسيار بالا) هرچند زغال‌سنگ نیز در برخی مناطق به‌عنوان خوراک مورد استفاده قرار می‌گیرد. واکنش سنتز متانول در حضور کاتالیست‌های مس‌پایه شامل Cu/ZnO/Al₂O₃ و در دماهای حدود 200 تا 300 درجه سانتی‌گراد و فشار 50 تا 100 بار انجام می‌شود .

ویژگی‌های فنی متانول

دانسيته متانول در دمای 20 درجه سانتی‌گراد حدود 0.79 گرم بر سانتی‌متر مکعب است و نقطه جوش 64.7 درجه سانتی­‌گراد آن، نشان‌دهنده فراریت بالای این ماده است. ویسکوزیته پایین متانول باعث شده است که این ترکیب به‌عنوان حلال و سیال فرآیندی، عملکرد بسیار مطلوبی داشته باشد.

از دیدگاه شیمیایی، گروه هیدروکسیل موجود در ساختار متانول عامل اصلی قطبیت، واکنش‌پذیری و قابلیت انحلال آن است. متانول در شرایط نگهداری مناسب از پایداری بالایی برخوردار است اما خاصیت جاذب رطوبت آن ایجاب می‌کند که در ظروف دربسته و محیط خشک ذخیره شود. هم‌چنین، این ماده با بسیاری از پلیمرها و افزودنی‌ها سازگار است .

کاربردهای متانول

متانول در صنایع مختلف به‌عنوان ماده اولیه، حلال و حامل انرژی کاربرد گسترده‌ای دارد. در صنایع شیمیایی، متانول خوراک اصلی تولید فرمالدهید، اسید استیک، سوخت كارآمد MTBE و فرآیندهای تبدیل متانول به اولفین‌ها است که نقش مهمی در تولید پلیمرها، رزين‌­ها، الياف مصنوعي، موادمنفجره و مواد با عملکرد بالا دارند.

صنعت چسب و پوشش

در چسب‌ها، پوشش‌ها و حلال‌های صنعتی، متانول به دلیل نرخ تبخیر مناسب و قدرت انحلال بالا مورد استفاده قرار می‌گیرد.

تولید سوخت

در صنایع انرژی و خودرو، متانول به‌عنوان ماده اولیه تولید سوخت‌های پاک‌تر به کار می‌رود. هم‌چنین متانول یکی از افزاینده‌های اصلی عدد اکتان در بنزین است.

صنعت کشاورزی

متانول در کشاورزی به‌عنوان ماده واسطه در تولید سموم و آفت­كش­‌های شیمیایی محافظت از گیاهان کاربرد دارد.

صنعت آرایشی بهداشتی و دارویی

در صنایع دارویی، آرایشی–بهداشتی و محصولات خانگی، متانول برای استخراج، فرمولاسیون و تمیزکاری صنعتی تحت استانداردهای کیفی سخت‌گیرانه استفاده می‌شود. هم‌چنین از این ماده به عنوان حلال در ساخت مواد مهم دارویی و فرآورده‌هایی مانند کلسترول، استرپتومایسین، ویتامین‌ها و هورمون‌ها استفاده می‌شود.