معرفی شیمیایی و خواص عمومی دی‌اتیلن گلایکول (DEG)
دی‌اتیلن گلایکول (DEG) با فرمول شیمیایی C₄H₁₀O₃، در دمای محیط به‌صورت مایع شفاف و بی‌رنگ است. دی‌اتیلن گلایکول، از دو واحد اتیلن گلایکول تشکیل شده که توسط یک پیوند اتری به هم متصل شده‌اند. این ساختار شیمیایی، قابلیت حلالیت و واکنش‌پذیری را به این ماده داده است.
همچنین، به دلیل وجود گروه‌های قطبی و پیوند اتری در ساختار دی‌اتیلن گلایکول، این ماده با آب، استون و الکل‌ها به‌خوبی امتزاج‌پذیر است و سازگاری بالایی با بسیاری از حلال‌های آلی دارد.
وجود دو گروه هیدروکسیل اولیه (–OH) در ساختار DEG، باعث می‌شود به عنوان یک دی‌ال رفتار کند. بنابراین می‌تواند به عنوان یک گسترش‌دهنده زنجیر (chain extender) یا عامل پیوند دهنده عرضی (crosslinker) در سیستم‌های پلی یورتان و پلی استر، عمل کند .
روش تولید دی‌اتیلن گلایکول (DEG)
معمولاً دی‌اتیلن گلایکول (DEG) از فرآیند هیدرولیز اتیلن اکسید (EO) به‌دست می‌آید. دراین فرآیند، اتیلن اکسید با آب با واکنش داده و مونو اتیلن گلیکول (MEG) تولید می‌شود. سپس با اتصال دو مولکول اتیلن گلیکول که توسط یک پیوند اتری به هم متصل شده‌اند، محصول نهایی تولید می‌شود.
از محصولات جانبی رایج در فرآیند تولید DEG، مونواتیلن گلیکول (MEG) و تری‌اتیلن گلیکول (TEG) هستند .
ویژگی‌های فنی دی‌اتیلن گلایکول (DEG)
دی‌اتیلن گلایکول (DEG) پتروشیمی شازند دارای نقطه‌جوش بالا بوده (242 تا 250 درجه سانتی‌گراد) و پایداری شیمیایی و استحکام مکانیکی عالی دارد که این ویژگی‌ها آن را برای کاربردهای با کارایی بالا، مانند سیالات خنک‌کننده صنعت خودرو، ارزشمند می‌کند.
به دلیل ساختار مولکولی بزرگتر دی‌اتیلن گلایکول و برهمکنش‌های بین مولکولی قوی‌تر آن (گروه‌های اتری و هیدروکسیل) نسبت به گلایکول‌های ساده‌تر (مانند اتیلن گلیکول)، DEG چسبناک‌تر است و ویسکوزیته آن در دمای 40 درجه سانتی‌گراد حدود 14 cst گزارش شده است.
دی‌اتیلن گلایکول، رطوبت‌پذیری بالایی دارد و رطوبت هوا را جذب می‌کند و به دلیل گروه‌های هیدروکسیل و اکسیژن اتری، قابل به تشکیل پیوند هیدروژنی با مولکول‌های آب و سایر مواد قطبی است .
کاربردهای دی‌اتیلن گلایکول (DEG)
از دی‌اتیلن گلایکول، به عنوان حلال، نرم‌کننده و ماده واسطه سنتز در صنایع مختلف شیمیایی و پلیمری استفاده می‌شود.
سنتز پلیمر و رزین
دی‌اتیلن گلایکول به عنوان عامل سنتز برای رزین‌های آلکید و همچنین به‌عنوان گسترش‌دهنده زنجیر، عامل دیسپرس کننده و ترشوندگی برای رزین‌های پلی‌استر اشباع و غیراشباع استفاده می‌شود. علاوه براین، دی‌اتیلن گلایکول به‌عنوان یک جزء پلی‌ال یا یک رقیق‌کننده واکنش‌پذیر در سنتز رزین‌های پلی‌یورتان استفاده می‌شود. همچنین، DEG به‌عنوان عامل عامل انعقادکننده و یا ضد انجماد، در برخی امولسیون‌های پلیمری آکریلیک کاربرد دارد.
افزودنی‌های سیستم خنک‌کننده
استفاده از دی‌اتیلن گلایکول در ترکیب با مونواتیلن گلایکول در فرمولاسیون‌های ضد یخ، عملکرد سیستم‌های خنک‌کننده را به طور قابل توجهی افزایش می‌دهد.
عامل مرطوب‌کننده و نرم‌کننده
دی‌اتیلن گلایکول به عنوان یک مرطوب‌کننده و عامل نگهدارنده رطوبت در صنایع جوهرهای چاپ، پرداخت چرم، منسوجات و صنعت کاغذسازی کاربرد دارد. حضور این ماده، به حفظ رطوبت کمک کرده و از خشک شدن یا ترک خوردن محصولات جلوگیری می‌کند. همچنین، از این ماده به‌عنوان یک نرم‌کننده در محصولات آرایشی و برخی فرمولاسیون‌های دارویی استفاده می‌شود.
افزودنی سیمان
علاوه بر موارد فوق، از دی‌اتیلن گلایکول به عنوان یک افزودنی کمکی در فرآیند آسیاب سیمان، استفاده می‌شود و بدون افزایش مصرف انرژی، کارایی فرآیند آسیاب سیمان را، بهبود می‌دهد.
جاذب رطوبت
در صنایع فرآوری یا آب‌زدایی نفت و گاز، دی‌اتیلن گلایکول و گلیکول‌های بالاتر (مانند تری اتیلن گلایکول) به عنوان مهارکننده‌های هیدرات، عمل می‌کند. زیرا ساختار اتر/هیدروکسیل این ماده، امکان جذب آب را به‌خوبی فراهم می‌کند و با این کار، از تشکیل هیدرات در خطوط لوله جلوگیری می‌کند.
صنعت پوشش و جوهرهای چاپ
در جوهرهای چاپ و برخی پوشش‌ها، DEG هم به عنوان حلال و هم به عنوان نرم‌کننده عمل می‌کند. به‌طوری که به حل شدن و پراکندگی بهتر رزین‌ها و تشکیل فیلم کمک می‌کند و درنتیجه، ایجاد نقص و ترک خوردگی را در سطح پوشش، کاهش می‌دهد.